Jak może pomóc Konwencja haska?

Pytanie: Jak Konwencja może mi pomóc, gdy moje dziecko znajduje się w Polsce? Co mogę zrobić?

Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę z 25 października 1980 r. ustanawia mechanizm służący szybkiemu rozpoznawaniu spraw, w których dziecko zostało bezprawnie uprowadzone lub zatrzymane poza państwem swojego stałego pobytu. Chroni również wykonywanie prawa do odwiedzin.

Jeżeli spełnione są przesłanki określone w Konwencji, można domagać się powrotu dziecka do państwa jego stałego pobytu. Celem postępowania o powrót jest co do zasady przywrócenie sytuacji faktycznej i prawnej sprzed bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania, tak aby o sprawach dotyczących dziecka mogły rozstrzygać właściwe organy.

Artykuł 3 określa, kiedy uprowadzenie lub zatrzymanie dziecka jest bezprawne. Zgodnie z artykułem 4 Konwencję stosuje się do dziecka, które bezpośrednio przed naruszeniem prawa do opieki lub odwiedzin miało miejsce stałego pobytu w Umawiającym się Państwie. Konwencja przestaje mieć zastosowanie, gdy dziecko ukończy 16 lat.

Wniosek o powrót dziecka może zostać przekazany za pośrednictwem organu centralnego. Polskie Ministerstwo Sprawiedliwości udostępnia formularz wniosku o powrót dziecka, formularz dotyczący wykonywania prawa do osobistych kontaktów oraz wzór pełnomocnictwa. W przypadkach przewidzianych prawem wniosek można również skierować bezpośrednio do właściwego sądu.

W Polsce sprawy o powrót dziecka na podstawie Konwencji rozpoznają wyznaczone sądy okręgowe. Postępowanie powinno być prowadzone niezwłocznie. Artykuł 11 Konwencji przewiduje możliwość żądania wyjaśnienia przyczyn zwłoki, jeżeli rozstrzygnięcie nie zapadło w ciągu sześciu tygodni od wszczęcia postępowania.

Jeżeli od bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania do wszczęcia postępowania przed właściwym organem upłynął okres krótszy niż rok, artykuł 12 przewiduje zarządzenie niezwłocznego wydania dziecka. Po upływie roku powrót nadal może zostać zarządzony, chyba że zostanie ustalone, że dziecko przystosowało się już do nowego środowiska.

Konwencja przewiduje ograniczone podstawy odmowy powrotu dziecka, w szczególności w artykułach 12, 13 i 20. Nie działają one automatycznie. W każdym przypadku właściwy sąd lub organ ocenia przesłanki na podstawie okoliczności konkretnej sprawy.

Konwencja ma również chronić prawo do odwiedzin. Na podstawie artykułu 21 do organów centralnych można kierować wnioski dotyczące organizacji albo ochrony skutecznego wykonywania tego prawa. Organy centralne powinny współpracować i podejmować działania zmierzające do usuwania przeszkód w wykonywaniu kontaktów.

Przy składaniu wniosku o powrót dziecka albo o pomoc w wykonywaniu prawa do odwiedzin trzeba przygotować wymagany formularz i dokumenty dotyczące sprawy. Jeżeli właściwy organ centralny wymaga pełnomocnictwa albo upoważnienia do działania w imieniu wnioskodawcy, należy dołączyć również taki dokument. Wniosek i wymagane oświadczenia powinny zostać podpisane przez osobę występującą o pomoc zgodnie z wymaganiami właściwego organu.

Wniosek można złożyć do organu centralnego w państwie miejsca pobytu wnioskodawcy. Szczegółowe formularze dotyczą:

• wniosku o powrót dziecka;
• wniosku dotyczącego wykonywania prawa do odwiedzin lub kontaktów z dzieckiem.

Kancelaria Adwokacka Elżbiety Bansleben prowadzi międzynarodowe sprawy rodzinne, w tym sprawy dotyczące uprowadzeń rodzicielskich oraz transgranicznych kontaktów z dzieckiem. Elżbieta Bansleben biegle posługuje się językiem polskim, francuskim i angielskim, co ułatwia prowadzenie spraw z udziałem osób i instytucji z różnych państw.

Priorytetem Kancelarii jest dobro dziecka oraz dobór sposobu działania do okoliczności konkretnej sprawy.