Uprowadzenie rodzicielskie

Bycie mamą albo tatą może postawić człowieka w sytuacji, której wcześniej w ogóle nie brał pod uwagę. Dziecko może zostać bezprawnie przewiezione do innego państwa albo bezprawnie zatrzymane za granicą przez jednego z rodziców.

Niniejszy serwis ma na celu przedstawienie informacji przydatnych zarówno osobom planującym przeprowadzkę z dzieckiem za granicę, jak i rodzicom, których dziecko zostało bezprawnie wywiezione z państwa jego stałego pobytu lub zatrzymane poza jego granicami.

Przed podjęciem jakichkolwiek działań należy ustalić, czy w świetle właściwych przepisów rzeczywiście doszło do bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka.

Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę z 25 października 1980 r. określa tę kwestię w artykule 3.

Artykuł 3

Uprowadzenie lub zatrzymanie dziecka będzie uznane za bezprawne, jeżeli:

  1. nastąpiło naruszenie prawa do opieki przyznanego określonej osobie, instytucji lub innej organizacji, wykonywanego wspólnie lub indywidualnie, na mocy ustawodawstwa państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem lub zatrzymaniem; oraz

  2. w chwili uprowadzenia lub zatrzymania prawa te były skutecznie wykonywane wspólnie lub indywidualnie albo byłyby tak wykonywane, gdyby nie nastąpiło uprowadzenie lub zatrzymanie.

Prawo do opieki określone w punkcie a) może wynikać w szczególności z mocy samego prawa, z orzeczenia sądowego lub administracyjnego albo z ugody mającej moc prawną w świetle przepisów ustawodawstwa tego państwa.

W praktyce trzeba więc ustalić, jakie prawa do opieki przysługiwały przed wyjazdem lub zatrzymaniem oraz czy były wówczas wykonywane. Jeżeli prawo do opieki przysługuje kilku osobom wspólnie, sam fakt, że jeden z rodziców również je wykonuje, nie przesądza jeszcze o zgodności wyjazdu lub zatrzymania z prawem. Znaczenie ma między innymi to, czy wyjazd naruszył prawa drugiego rodzica oraz czy uzyskano wymaganą zgodę albo odpowiednie rozstrzygnięcie sądu.

Samo sprawowanie pieczy nad dzieckiem nie oznacza zatem automatycznie, że można bez zgody drugiego uprawnionego rodzica zmienić państwo jego stałego pobytu. Ocena zawsze zależy od praw przysługujących w państwie stałego pobytu dziecka bezpośrednio przed zdarzeniem.

Jeśli uważasz, że to, o czym tu mowa, odpowiada sytuacji, w jakiej się znajdujesz, warto możliwie szybko ustalić, czy spełnione są przesłanki zastosowania Konwencji haskiej i jakie działania można podjąć w państwach związanych ze sprawą.

Artykuł 1 Konwencji haskiej z 25 października 1980 r.

Przedmiotem niniejszej konwencji jest:

  1. zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie uprowadzonych lub zatrzymanych w jednym z Umawiających się Państw oraz

  2. zapewnienie poszanowania praw do opieki i odwiedzin określonych przez ustawodawstwo jednego Umawiającego się Państwa w innych Umawiających się Państwach.

Przedmiotem niniejszej konwencji jest:

(a) zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie uprowadzonych lub zatrzymanych w jednym z Umawiających się Państw oraz

(b) zapewnienie poszanowania praw do opieki i odwiedzin określonych przez ustawodawstwo jednego Umawiającego się Państwa w innych Umawiających się Państwach.

Artykuł 1 Konwencji haskiej z 25 października 1980 r.