Dlaczego dziecko i oboje rodzice powinni pozostać w Polsce?

W postępowaniu o powrót dziecka sąd w pierwszej kolejności bada, czy doszło do bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania w rozumieniu Konwencji haskiej. Istotne jest zwłaszcza to, komu przysługiwało prawo do opieki w państwie stałego pobytu dziecka i czy było ono faktycznie wykonywane.

Konwencja przewiduje ściśle określone podstawy, na których sąd lub inny właściwy organ państwa wezwanego może odmówić zarządzenia powrotu dziecka. Jedną z nich określa artykuł 13.

Artykuł 13:

Bez względu na postanowienia artykułu poprzedzającego władza sądowa lub administracyjna państwa wezwanego nie jest obowiązana zarządzić wydanie dziecka, jeżeli osoba, instytucja lub organizacja sprzeciwiająca się wydaniu dziecka wykaże, że:

1. osoba, instytucja lub organizacja opiekująca się dzieckiem faktycznie nie wykonywała prawa do opieki w czasie uprowadzenia lub zatrzymania albo zgodziła się lub później wyraziła zgodę na uprowadzenie lub zatrzymanie; lub

2. istnieje poważne ryzyko, że powrót dziecka naraziłby je na szkodę fizyczną lub psychiczną albo w jakikolwiek inny sposób postawiłby je w sytuacji nie do zniesienia.

Władza sądowa lub administracyjna może również odmówić zarządzenia powrotu dziecka, jeżeli stwierdzi, że dziecko sprzeciwia się powrotowi oraz że osiągnęło ono wiek i stopień dojrzałości, przy którym właściwe jest uwzględnienie jego opinii.

Przy ocenie okoliczności określonych w niniejszym artykule władza sądowa lub administracyjna powinna brać pod uwagę informacje dotyczące sytuacji społecznej dziecka, dostarczone przez organ centralny lub inną właściwą władzę państwa miejsca stałego pobytu dziecka.

Jeżeli od bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania do wszczęcia postępowania upłynął okres dłuższy niż rok, na podstawie artykułu 12 znaczenie może mieć również ustalenie, czy dziecko przystosowało się już do nowego środowiska. Odrębną podstawę odmowy przewiduje artykuł 20.

Każda z tych przesłanek wymaga oceny dowodów i okoliczności konkretnej sprawy. Sam fakt, że drugi rodzic ma rodzinę w Polsce, ustabilizowaną sytuację życiową albo że złożono zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, nie stanowi samodzielnej podstawy odmowy powrotu przewidzianej w Konwencji.