Pochodzenie dziecka i władza rodzicielska

Aby skutecznie wykonywać prawa i obowiązki wobec dziecka, trzeba ustalić, kto jest jego rodzicem w świetle właściwego prawa oraz komu przysługuje władza lub odpowiedzialność rodzicielska. Może to wynikać z ustalenia pochodzenia dziecka, przepisów prawa albo orzeczenia sądu.

Wielka Brytania

Zasady ustalania rodzicielstwa i odpowiedzialności rodzicielskiej różnią się między Anglią i Walią, Szkocją oraz Irlandią Północną.

W Anglii i Walii prawo przewiduje między innymi domniemania dotyczące ojcostwa. Znaczenie może mieć w szczególności małżeństwo rodziców, uznanie ojcostwa oraz wpis w akcie urodzenia. W razie sporu co do pochodzenia dziecka sąd może wydać wiążące rozstrzygnięcie dotyczące rodzicielstwa.

Children Act 1989 reguluje odpowiedzialność rodzicielską, natomiast Family Law Act 1986 zawiera między innymi przepisy dotyczące jurysdykcji oraz uznawania określonych orzeczeń rodzinnych.

Stany Zjednoczone

Prawo rodzinne należy przede wszystkim do prawa stanowego. Rodzicielstwo może wynikać między innymi z biologicznego pochodzenia dziecka, małżeństwa albo innego prawnie uznanego związku rodziców, odpowiedniego oświadczenia o rodzicielstwie lub orzeczenia sądu. Szczegółowe zasady zależą od prawa danego stanu.

Uniform Child Custody Jurisdiction and Enforcement Act (UCCJEA), przyjęty w ustawodawstwie stanowym w różnych wersjach, służy przede wszystkim ustalaniu jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń dotyczących pieczy nad dzieckiem. Nie ustanawia jednolitych federalnych zasad materialnego prawa rodzinnego.

Kanada

Ustalenie rodzicielstwa oraz zasady wykonywania odpowiedzialności rodzicielskiej wynikają z prawa federalnego, prowincjonalnego i terytorialnego. W zależności od właściwego prawa znaczenie mogą mieć między innymi akt urodzenia, domniemania rodzicielstwa, dobrowolne uznanie oraz orzeczenie sądu.

Federalna Divorce Act reguluje między innymi orzeczenia dotyczące wykonywania obowiązków rodzicielskich (parenting orders). Prawo prowincjonalne i terytorialne może przewidywać ograniczenie albo pozbawienie określonych uprawnień rodzicielskich, jeżeli wymagają tego ustawowe przesłanki ochrony dziecka. W takim przypadku wpływ danego rozstrzygnięcia na zgodę na przeprowadzkę trzeba ocenić na podstawie jego treści i właściwego prawa.

Polska

Kodeks rodzinny i opiekuńczy reguluje ustalenie macierzyństwa i ojcostwa oraz wykonywanie władzy rodzicielskiej. Ojcostwo może wynikać między innymi z domniemania pochodzenia dziecka od męża matki, uznania ojcostwa albo orzeczenia sądu. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, o istotnych sprawach dziecka rozstrzygają wspólnie. W razie braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Chorwacja

Chorwacka ustawa rodzinna (Obiteljski zakon) reguluje pochodzenie dziecka, pieczę rodzicielską (roditeljska skrb), miejsce zamieszkania dziecka oraz podejmowanie istotnych decyzji w jego sprawach.

Francja

Prawo francuskie reguluje ustalenie pochodzenia dziecka (filiation) oraz wykonywanie autorité parentale. Istotna zmiana miejsca pobytu dziecka może wymagać zgody drugiego rodzica albo rozstrzygnięcia sądu.

Belgia

Belgijskie prawo cywilne reguluje ustalenie pochodzenia dziecka oraz wykonywanie autorité parentale / ouderlijk gezag. Spory dotyczące istotnych decyzji w sprawach dziecka rozpoznaje sąd rodzinny.

Przedmiotem niniejszej konwencji jest:

(a) zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie uprowadzonych lub zatrzymanych w jednym z Umawiających się Państw oraz

(b) zapewnienie poszanowania praw do opieki i odwiedzin określonych przez ustawodawstwo jednego Umawiającego się Państwa w innych Umawiających się Państwach.

Artykuł 1 Konwencji haskiej z 25 października 1980 r.